federatie Seniorenraden in Parkstad Limburg

Definitie van kwetsbaarheid:

Een persoon is kwetsbaar indien als gevolg van lichamelijke en/of psychische beperking(en), zonder externe hulpbronnen, verlies van functie(s) optreedt veroorzaakt door eigen activiteiten en/of acties vanuit de omgeving.

Bij kwetsbaarheid denken we aan broosheid, kans op beschadiging.

Wij willen de volgende parallel trekken:

Een breekbaar glas is géén gebroken glas.

Kwetsbaarheid:

Kwetsbaarheid wordt dikwijls gedefinieerd van uit een bepaald gezichtspunt.

Een geriater in een ziekenhuis zal meer geïnteresseerd zijn in de interactie tussen verschillende gezondheidsproblemen die elkaar versterken en die kan leiden tot een neerwaartse spiraal.

De sociaal geriater zal kwetsbaarheid bekijken vanuit de levensloopbenadering.

De levensloopbenadering gaat uit van de eigen verantwoordelijkheid van iedere individuele burger om de eigen levensloop en de gewenste kwaliteit van het leven te plannen en te sturen. Daarbij hoort een ondersteunende sociale omgeving.

In het rapport: ‘Het model van de levensloopbenadering. Een bouwsteen voor de discussie over de visie van welzijn.’ van Ineke Alsem.- Maatschappelijk Ondernemers Groep ‑ februari 2005 worden drie belangrijke aspecten genoemd welke van invloed zijn op het kwetsbaar zijn, te weten:

1. Stuurkracht,
2. balans op vijf levensdomeinen en
3. een geschikte omgeving

Kwetsbaarheid kan ook het gevolg zijn van het wegvallen van fysieke vaardigheden.

Wat de oorzaak ook moge zijn, steeds geldt dat de som van de beperkingen er toe leidt dat het op termijn kan resulteren in frailty of een fysieke kwetsbaarheid waarbij er sprake is van problemen in meerdere functiedomeinen, een onstabiel evenwicht van lichaamsfuncties en een afname in reservecapaciteit en weerstand .Een kleine verandering (zoals een bijkomende klacht, een nieuw geneesmiddel, een verandering van omgeving) kan dan grote gevolgen hebben.

Als gevolg van een complex van factoren kan bijvoorbeeld zelf-verwaarlozing ontstaan. Een aantal individuele (lichamelijk, psychisch, sociaal, financieel) en maatschappelijke factoren (woning, buurt) kunnen, geleidelijk of plotseling, het verwaarlozingsproces in gang zetten. Het ene probleem roept daarbij steeds het volgende op. Wanneer niet op tijd wordt ingegrepen kan een vicieuze cirkel ontstaan waaruit de oudere niet meer weet te ontsnappen.

In de levenscyclus van een persoon zijn twee fasen aan te geven waarin een mens kwetsbaar is.

Vanaf de geboorte neemt de kwetsbaarheid af tot het bereiken van de volwassenheid.

In de laatste fase kan de kwetsbaarheid onomkeerbaar toenemen. Door de zorg van de omgeving plus het aanbieden van externe hulpbronnen kan het ontstaan van schade voorkomen worden.

In het NHG-Standpunt ‘Huisartsgeneeskunde voor ouderen’ wordt voor ouderen, en in het bijzonder ouderen met complexe problematiek de volgende definitie gehanteerd:

“Definitie complexe problematiek

Bij complexe problematiek is er sprake van een oudere persoon met één of meer van de volgende problemen, die vaak met elkaar interacteren: cognitieve beperkingen, handicaps, psychosociale problematiek, multimorbiditeit, polyfarmacie en maatschappelijk isolement(alleen wonen, zonder of met weinig mantelzorg; eenzaamheid). Het gaat expliciet niet alleen om chronische zorg, maar ook om veelvoorkomende klachten/aandoeningen van ouderen (duizeligheid, slecht zien, horen, etc.).”

Toelichting op enkelen begrippen uit de definitie:

Met het begrip ‘kwetsbaar’ wordt het ontstaan van ‘broosheid’ aangegeven. Door broosheid ontstaat het gevaar van verdere beschadiging. Bij het begrip kwetsbaar denken we aan kwetsen, beschadigen, makkelijk onherstelbaar beschadigen, bezeren, blesseren, verwonden.

Willen we de term kwetsbaarheid vermijden, worden omschrijvingen genoemd zoals: ‘ouderen in een kwetsbare situatie’ of ‘ouderen met complexe problematiek’.

Deze omschrijvingen dekken de lading niet.

Ø Weerbare ouderen kunnen in een kwetsbare situatie komen.

Ø Ouderen met complexe problematiek zijn beslist niet bij voorbaat kwetsbaar.

De begrippen ‘fysieke en psychische  vaardigheden’ evenals het begrip ‘functie verlies’ hebben wij benaderd vanuit het model van de levensloopbenadering.

Een stukje zelfredzaamheid is verloren gegaan.

Ø Niet het verlies van vaardigheden is de oorzaak van het ontstaan van de kwetsbaarheid, maar door de opeenstapeling en/of de complexiteit ontstaat het verlies van zelfredzaamheid met tot gevolg een voorspelbaar verlies van functie(s).

Respecteer de eigen verantwoordelijkheid van iedere individuele burger om de eigen levensloop en de gewenste kwaliteit van het leven te plannen en te sturen. Alleen dan, wanneer zelfredzaamheid verloren is gegaan, is activiteit van externe hulpbronnen noodzakelijk om verdere beschadigingen te voorkomen.

Dan moet de vicieuze cirkel, waaruit de oudere niet meer weet te ontsnappen, voorkomen, respectievelijk onderbroken worden.

Home

definitie kwetsbaarheid

info van de overheid

gezondheidsraad + RGO

artsenorganisaties KNMG + NVVA

hulpbronnen

presentatie

advies gezondheidsraad april 2009

Standpunt KNMG maart 2010

Wet publieke gezondheid

( Wpg )

literatuurlijst